Berlijn Straatkunst

Bij elk bezoek aan Berlijn valt het me op: Hier is bijna geen muur waar je geen straatkunst tegenkomt. In al zijn diversiteit: graffiti, muurschilderingen, stickers of sculpturen, het is allemaal aanwezig!

Daarom wilde ik absoluut meer leren over de kunst op de muren en heb ik gelijk twee straatkunsttochten gemaakt.

Tijdens mijn reizen ben ik altijd op zoek naar bijzondere kunstwerken en neem ik deel aan straatkunsttochten, waar ik ook maar ga. Maar ik heb nog nooit een straatkunsttocht in Berlijn gedaan - mijn meest bezochte stad in Duitsland!

Overigens zijn straatkunsttochten in Berlijn ook de meest bezochte ter wereld. Deze informatie kreeg ik echter in Bogotá (ook tijdens een straatkunsttocht).

Toen ik een tip kreeg van Susi (van de blog Black Dots White Spots) dat de tochten met Paul van The Hidden Path geweldig zijn, besloot ik spontaan om mijn tour ook bij Paul te boeken.

Opmerking: Ik weet niet zeker of Paul nog steeds tochten aanbiedt. De website is nog online, maar volgens jullie e-mails reageert hij vaak niet meer.

De achtergrond en het ontstaan van graffiti en kunstwerken van de kunstenaars begrijpen, verborgen binnentuinen in Berlijn ontdekken en inzichten in de scene krijgen was mijn doel.

Dus kwam het zover dat ik op een zonnige zaterdagochtend met Paul afsprak bij een café in Prenzlauer Berg. Paul is een local, hij is opgegroeid in Prenzlauer Berg en kent de wijk en de straatkunstscene van de stad als zijn broekzak.

Ook jij hebt vast de grote hoeveelheid kleurrijke graffiti en muurschilderingen in Berlijns 'In-wijken' Prenzlauer Berg, Mitte, Kreuzberg, Friedrichshain en Neukölln gezien. Ze sieren talloze grote muren, net als veel brandmuren in de stad. Of het nu gaat om tags, politieke boodschappen, teksten, muurschilderingen, sjablonen of paste-ups: ze tonen allemaal hoe levendig Berlijns kunstscene en stadscultuur is. Ook ik ontdek bij elke Berlijnreis nieuwe kunstenaars en kunstwerken op de muren.

Eigenlijk kun je alles zelf ontdekken. Maar wat je echt nodig hebt, is een gids die je helpt dieper in de scene en cultuur van de straatkunstenaars te duiken. Paul van The Hidden Path is precies dat: Een specialist en kenner van de scene. Dankzij hem duik ik in onbekende achtertuinen op plekken die me zo vertrouwd leken, plekken die ik dacht goed te kennen. Nadat hij me in het begin al veel graffiti heeft uitgelegd, zie ik de krabbels op de muren met totaal andere ogen.

Dankzij Paul ontdek ik Berlijn opnieuw heel anders. Ver weg van de bezienswaardigheden zoals de Brandenburger Tor, de Reichstag en de Checkpoint Charlie, duik ik in een nieuw aspect van Berlijns geschiedenis.

Na een korte uitleg over de geschiedenis en het ontstaan van graffiti in Berlijn en hoe hij zelf met het organiseren van tochten begon, komen we bij de eerste belangrijke stop:

Het is de kunsthalle Platoon, waar ik in het verleden al vaak evenementen heb bezocht en die nu te koop staat. Bij de ingang hangt als begroeting direct het eerste paste-up:

Overal in de stad glimlachen de lachende mannetjes van Prost naar me. Ik weet zeker dat jij ze ook al hebt gezien zonder er verder op te letten?

Niet iedereen kan de graffiti van de CBS Crew ontcijferen. Tot mijn verbazing ben ik er vrij goed in. Zelfs Paul is onder de indruk. De CBS Crew behoort tot de oudste en bekendste crews van de stad. Paul laat me de oudste nog bestaande graffiti in de stad zien, toevallig afkomstig van CBS.

Het is echt zeldzaam dat een kunstwerk meer dan 30 jaar overleeft. Te vaak worden (vooral in Berlijn) huizen afgebroken, gaten dichtgemaakt of graffiti overgeschilderd.

Als we langs een galerie komen, wijst Paul naar een banaan. Deze banaan is van Thomas Baumgarten. Hij spuit bananen als een onderscheiding voor bijzonder opmerkelijke galerieën en kunstobjecten op de muren naast de ingangen. Insiders kennen deze betekenis - jij en ik nu ook.

ROA is een van de bekendste kunstenaars die grootschalige muurschilderingen maakt. Een van zijn werken bevindt zich direct bij het U-station Schönhauser Alle in Prenzlauer Berg.

Een ander bevindt zich bij het Görlitzer U-station.

De Franse kunstenaar JR heeft in 2012 met zijn project "The Wrinkles of the City - Berlijn" de stad verfraaid. Dit kunstwerk bij de Postbahnhof is echter helaas nauwelijks meer zichtbaar. Ooit waren er rond dit project talloze paste-ups in Berlijn.

Andere kunstwerken waren ook te bewonderen aan het oude bouwbureau aan de Leipziger Straße, bij Bar Tausend, aan het Soho-Haus en bij de Watertoren aan de Eastside Gallery. De meeste hiervan zijn inmiddels helaas helemaal verdwenen.

Meer over het project is te lezen en te zien op de officiële website van JR.

De tochten duren ongeveer 3 uur en kosten 18 euro. Paul neemt nooit grote groepen en zorgt ervoor dat iedereen aan zijn trekken komt. Je kunt je wensen en interesses uiten, zodat de tocht op jou wordt afgestemd.

Omdat Paul een andere hoofdfunctie heeft, kan het echter zijn dat het even duurt voordat hij op aanvragen reageert.

Link naar de website

Tip: Plan en vraag een tocht zeker op tijd aan!

Natuurlijk gaf Paul me nog talloze tips mee over waar ik andere belangrijke straatkunst in Berlijn kan ontdekken. Dus ben ik nogmaals op eigen houtje op pad gegaan om de kunstwerken eindelijk ook te fotograferen:

Natuurlijk komen we ook langs de astronaut van Vitkro Ash in de Mariannenstraße in Kreuzberg. Onderaan links in het beeld zie je een vermoedelijk mislukte actie met een brandblusser.

Rondom de Hackescher Markt zijn er tientallen muurschilderingen, graffiti en installaties. Zelfs een Banksy was hier een paar jaar geleden te bewonderen. Zeker de moeite waard om erlangs te lopen, er is altijd nieuwe kunst te ontdekken.

Bijvoorbeeld kunstwerken met glitter en confetti van de kunstenaar SOBR, die vindt "It's time to dance". De dansende mensen komen we ook op andere locaties tegen.

De blauwe indianen van de Braziliaanse kunstenaar zijn me al eerder tegengekomen in Miami (Wynwood). Bij mijn laatste bezoek ontstonden er ook in Berlijn steeds meer kunstwerken van Cranio. Onder andere te vinden naast het gebouw bij Holzmarkt.

Bij het Ostbahnhof ligt de Yaam. Ook hier zijn enkele muurschilderingen die ik je wil aanbevelen. Al van verre is het "Refugees Welcome" aan de oever van de Spree zichtbaar.

Een van de bekendste achtertuinen voor straatkunst is bij Haus Schwarzenberg. Hier zijn talloze kunstwerken te bewonderen op een klein oppervlak. Naast de beschilderde muren vind je hier ook het kleine filmhuis Central, galerieën en een bar.

Eerder bevonden zich hier de bekendste muurschilderingen in Berlijn: De twee doeken van kunstenaar BLU op het braakliggende terrein bij Curvy-Areal. Op het terrein tussen de Schlesische Straße, Curvystraße en de Spree ontstonden hutten en een eigen wereld.

Toen de stad aankondigde moderne woonblokken te willen bouwen, zou de kunstenaar BLU naar verluidt zelf mensen hebben ingehuurd om zijn twee werken met zwarte verf over te schilderen.

Over een lengte van 1,3 kilometer kun je kunstwerken van kunstenaars van over de hele wereld bewonderen. De muurrestanten moeten als een symbool van de hereniging van Duitsland blijven staan. Ben je in Berlijn, dan kun je de East Side Gallery echt niet missen.

Het Urban Nation Museum heeft als doel om "Urban Contemporary Art" (hedendaagse stedelijke kunst zoals graffiti) een platform te bieden. Op de buitengevel wisselen de kunstwerken regelmatig. Echt cool! En ook de rest van de Bülowstraße zijn talloze muren en appartementen versierd. En het beste is: Veel van de kunstwerken kun je direct vanuit de U-Bahn-lijn 2 bewonderen, die hier bovengronds rijdt, en ben je dus op ooghoogte met de kunst!

De kunstwerken zijn vaak (voor straatkunst ongebruikelijk) op canvas tentoongesteld. Bekende kunstenaars zoals Shepard Fairey, JR of Lora Zombie waren hier al te zien. De tentoonstelling toont je een kleurrijke mix van verschillende genres en technieken. Zorg ervoor dat je hier een keer langs gaat! Op hun website vind je ook een geweldige alfabetische overzicht van alle kunstenaars die tot nu toe met Urban Nation hebben samengewerkt, inclusief informatie en links naar hun sociale media kanalen. Hier vind je heel wat parels van straatkunst!

Alle actuele informatie vind je op de website

Deze locaties zijn mij aanbevolen voor straatkunst in Berlijn, maar ik heb tot nu toe geen tijd gehad om ze persoonlijk te bezoeken. Ben jij daar misschien al geweest? Laat het me weten in een reactie!

Ik heb dit weekend ook deelgenomen aan de Alternatieve straatkunstocht. Vermoedelijk is deze tocht de meest bezochte straatkunstocht ter wereld. Maar ik zeg je: blijf weg! We hadden een dronken gids uit Engeland, die waarschijnlijk recht uit de nachtclub was gevallen.

Daarnaast probeerde hij ook de deelnemers de Duitse geschiedenis uit te leggen. Onder andere het ontstaan van 1 mei. Wij als Duitsers (toegegeven, de andere deelnemers waren grotendeels Fransen, Amerikanen en Canadezen) moesten ons echt inhouden om hem niet in de rede te vallen. Hij had simpelweg geen idee van onze geschiedenis! Bovendien was de groep met bijna 50 mensen veel te groot. Ik zou altijd weer deelnemen aan een tocht van The Hidden Path, maar niet aan deze Free Walking Tour.

Heb jij ooit een straatkunstocht gemaakt? Misschien heb je nog meer tips voor locaties met mooie kunstwerken in Berlijn? Ik kijk uit naar je reactie!

Wil je altijd de beste reis- en insider tips ontvangen? Volg me dan op Facebook, Instagram, Pinterest, Threads of abonneer je op mijn nieuwsbrief om regelmatig updates en exclusieve tips te ontvangen.